Μικρά μαθήματα ιστορίας

Standard
Το προσωπικό παράδειγμα ενός ηγέτη
 
Σε κάποια μάχη της Καθόδου των Μυρίων, ο Ξενοφών παρότρυνε το στράτευμά του, που καταδίωκε ο Τισσαφέρνης, να βαδίσει γρήγορα για την επείγουσα κατάληψη ενός υψώματος. Τότε ένας πεζικάριος, ο Σωτηρίδας, διαμαρτυρήθηκε: «Εσύ είσαι έφιππος, εγώ όμως κουράζομαι που πρέπει να κουβαλάω και την ασπίδα μου!» Τότε ο Ξενοφών ξεπέζεψε, του πήρε την ασπίδα, τον πέταξε έξω απ’ τις γραμμές, και πεζός πλέον συνέχισε να παροτρύνει τους στρατιώτες, αν και φορούσε τον βαρύτερο θώρακα των ιππέων. Οι υπόλοιποι στρατιώτες άρχισαν να βρίζουν, να χτυπούν και να πετροβολούν τον Σωτηρίδα, μέχρι που αυτός αναγκάστηκε να ξαναπάρει την ασπίδα του και να προχωρήσει.1
Μερικές δεκαετίες αργότερα, η Ρωμαϊκή Δημοκρατία έμπαινε σε πόλεμο με τους πρώην συμμάχους της στη Λατινική Συμμαχία (Λατινική εξέγερση του 340 π.Χ.). Ο Τίτος Λίβιος μας εξιστορεί ότι ένας εκ των Ρωμαίων υπάτων, ο Τίτος Μάνλιος «Τορκουάτος», αναβίωσε (μαζί με τον Πούμπλιο Δέκιο) τον παλιό στρατιωτικό κώδικα, κατά τον οποίο οι Ρωμαίοι στρατιώτες υποχρεούντο να κρατούν τις θέσεις τους επί ποινή θανάτου. Στην μάχη του Βεζούβιου, ο γιος του Μάνλιου αποφάσισε να εμπλακεί σε αψιμαχία με τους Λατίνους κοντά στον ποταμό Βέσερη, την οποία και κέρδισε. Όταν έφερε τα λάφυρα στον πατέρα του, εκείνος κάλεσε όλο το στράτευμα, επέπληξε τον γιο του που παράκουσε τις διαταγές εγκαταλείποντας τη θέση του, και μετά διέταξε τον αποκεφαλισμό του. Η «μάνλιος πειθαρχία» έμεινε παροιμιώδης και ποτέ πια οι στρατιώτες του δεν τον παράκουσαν2.
Διαφορετικοί λαοί, διαφορετικές τακτικές ηγετών. Το φιλότιμο για τους ατίθασους Έλληνες μισθοφόρους, η στυγνή πειθαρχία για τους συντεταγμένους Ρωμαίους. Και στις δύο περιπτώσεις, όμως, το κοινό γνώρισμα ήταν ένα: το προσωπικό παράδειγμα. Αυτό της ισότιμης συμμετοχής του ηγέτη στη μοίρα όσων διοικεί. Είτε υπομένοντας τις κακουχίες που ζητά και από αυτούς να υπομείνουν (βλ. Ξενοφώντα), είτε υποτασσόμενος στους ίδιους νόμους με εκείνους, παραμερίζοντας φιλίες και συγγένειες, όσο οδυνηρό κι αν είναι αυτό (βλ. Μάνλιο).
Ας κάνουμε ένα άλμα μερικών αιώνων. Όταν χαρασσόταν η Εθνική Οδός Αθηνών-Σουνίου, η ταβέρνα της κυρα-Μαρίας στεκόταν στη χάραξη. Με θαμώνες πολιτικούς και ισχυρούς άνδρες, η ιδιοκτήτρια ήταν σίγουρη ότι οι ειδοποιήσεις τελικά δεν θα ίσχυαν για εκείνη. Μέχρι που η μπουλντόζα τερμάτισε αυτή την αυταπάτη, με τον υπουργό Δημοσίων Έργων Κωνσταντίνο Καραμανλή να καθοδηγεί τον οδηγό κατά την κατεδάφιση. Και αυτό ήταν προάγγελος της πειθαρχίας με την οποία αργότερα θα διοικούσε το υπουργικό του συμβούλιο ως πρωθυπουργός, με ένα τεφτέρι στο οποίο σημείωνε συνεχώς τις αξιολογήσεις του για τους υπουργούς του.
Μετά μισό αιώνα, ο ανιψιός του Κ. Καραμανλή ανέλαβε πρωθυπουργός. Άμα τη εκλογή της Νέας Δημοκρατίας το 2004, ο κ. Καραμανλής «δεσμεύθηκε» προσωπικώς στο Ζάππειο Μέγαρο για μικρό και ευέλικτο κυβερνητικό σχήμα. Η 47μελής κυβέρνηση που προέκυψε προοριζόταν να λειτουργήσει μέχρι και την τέλεση των Ολυμπιακών Αγώνων, με «δεσμεύσεις» για σαρωτικό ανασχηματισμό και συγχωνεύσεις υπουργείων αμέσως μετά. Η διατάραξη ισορροπιών και το ξεβόλεμα φίλων ουδέποτε επέτρεψαν κάτι τέτοιο και ο ανασχηματισμός της 7/1/2009 οδήγησε σε 45μελές κυβερνητικό σχήμα.  Και τη στιγμή που ο πρωθυπουργός αδυνατούσε να αναδιατάξει την κυβέρνησή του σε ένα «πιο μικρό και ευέλικτο σχήμα», ο κ. Χατζηδάκης επιχειρούσε να «συμπτύξει» και να «συγχωνεύσει» τα ερευνητικά κέντρα της χώρας, για οικονομία και αποτελεσματικότητα.
Το άλλο μέγα πρόταγμα του νέου πρωθυπουργού ήταν η «σεμνότητα και ταπεινότητα». Και, παρ’ όλα αυτά, τα επώνυμα των υποψηφίων της Ν.Δ. στον νομό Σερρών πρέπει να ξεκινάνε μετά το «Κ», ώστε ο 80χρονος θείος του να κοσμεί την κορυφή του ψηφοδελτίου. Και αν ξεφύγει και καμία κυρία Δουβίτσα, δεν πειράζει. Το όνομά της θα πάει παρανόμως στον πάτο του ψηφοδελτίου, σαν τιμωρία για την αυθάδειά της να μην τη λένε «Ωραιοπούλου».
Προσφάτως, ως μείζων ανηθικότητα ανακηρύχθηκε η φοροδιαφυγή. Κάποτε όμως ο κ. Βουλγαράκης ισχυρίστηκε πως «ό,τι είναι νόμιμο, είναι και ηθικό» (4/9/2008), εννοώντας την ίδρυση υπερακτίων εταιρειών για «νόμιμη» φοροαποφυγή. Και αντί ο πρωθυπουργός, ως άλλος Μάνλιος, να τον «αποκεφαλίσει», τον κάλυψε πλήρως κατά τη συνέντευξη Τύπου του στη ΔΕΘ (7/9/2008). Ήξερε μόνον, ακριβώς τρία χρόνια πιο πριν (7/9/2005), να αποκεφαλίσει αυθημερόν τον κ. Ευ. Πολύζο, που το πρωί της ίδιας μέρας είχε τολμήσει να παραδεχθεί ότι σε όλα τα κόμματα υπάρχουν διεφθαρμένοι και ανέντιμοι. Και όταν επιτέλους ο πρωθυπουργός έκανε την «αυτοκριτική» του ήταν, όπως λένε οι Αμερικανοί, «too little, too late»: πολύ λίγη, πολύ αργά.
Κάποια στιγμή ο κ. Καραμανλής ίσως διερωτηθεί τι έφταιξε και η ευφορία του 2004 έδωσε τόσο γρήγορα τη θέση της στην απελπισία. Απελπισία όμοια με εκείνη που θα πρέπει να ένιωθε και ο κ. Σημίτης πριν από την  τελευταία εκλογική του μάχη (που άφησε άλλον να τη δώσει). Τουλάχιστον ο κ. Σημίτης κατά την αποχώρησή του ήταν ο «μακροβιότερος», ενώ ο κ. Καραμανλής αποχωρεί από την πρωθυπουργία μετά πεντέμισι χρόνια μόνον. Γιατί δεν μέτρησε για το εκλογικό σώμα η γενναία στάση μη αποδοχής του εξαιρετικώς προβληματικού σχεδίου Ανάν; Το ακόμη γενναιότερο «όχι» στους Αμερικανούς για την εισδοχή της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ; Οι σημαντικότατες στρατηγικές ενεργειακές συμφωνίες με τη Ρωσία;
Ίσως μέτρησαν, αλλά μία μόνο φορά, στις εκλογές του 2007. Ύστερα όμως οι πολίτες μάλλον αδυνατούσαν να αγνοούν την αλαζονεία, τον παραγοντισμό, τη διαπλοκή και τη διαφθορά που έμαθαν να μισούν στους εκσυγχρονιστές. Τα δύο μέτρα και δύο σταθμά, ένα για τους φίλους και ένα για την πλέμπα. Συνήθειες που ο κ. Καραμανλής δεν είχε την αποφασιστικότητα και το ηγετικό σθένος να κόψει στους συνεργάτες και συγγενείς του, ούτε όταν είχε άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία και λαϊκό έρεισμα. Και ίσως αυτό και μόνον να τον είχε σώσει. Αλλά δεν το έπραξε και η τιμωρία ήταν βαριά.
Σίγουρα ο απελθών πρωθυπουργός δεν ήταν ούτε Ξενοφών, ούτε Τίτος Μάνλιος. Απεδείχθη ότι δεν ήταν ούτε Κωνσταντίνος Καραμανλής, αλλά αυτό πλέον είναι Ιστορία. Ας ελπίσουμε μόνον το πάθημά του να παραδειγματίσει προληπτικώς τον νέο πρωθυπουργό για το τι μπορεί να υποστεί, καθώς και το εκλογικό σώμα για το τι τιμωρία μπορεί να επιβάλει. Γιατί ο τόπος δεν αντέχει πλέον τέτοια φαινόμενα.
Και ας μη θεωρηθεί ότι με το παρόν σχόλιο ο γράφων «ξυλεύεται δρυν πεσούσα». Η δρυς ήταν πεσμένη από πριν, για όποιον ήθελε να ξυλευθεί.
Συγγραφέας: Θανάσης Μπούνταλης  www.ardin.gr
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s